30 yıl önce Moğollar söylüyordu: “Birisi oy peşinde, öteki rant işinde…” Bugün borsa konuşuluyor, isimler değişiyor, yöntemler değişiyor ama bazı şeyler hâlâ aynı. 30 yıl sonra hâlâ: Bişey Yapmalı.
Bu yazıyı bana son günlerde borsada yaşananlar yazdırdı.
Fonlar, tuhaf yükselişler, manipülasyon iddiaları, soruşturmalar… Derken işin ucunda eski bir bakanın, bakanın kocasının, bir bakan yardımcısının damadının adını görmeye başladık. Kimin ne yaptığına, kimin suçlu olduğuna elbette yargı karar verecek; bugün ortada olanların önemli bir bölümü hâlâ iddia ve soruşturma konusu. Ama çıkan haberlerin yarattığı o tanıdık his var ya… İşte insanı asıl rahatsız eden o.
“Yine mi?”
Tam bunu düşünürken Moğollar’ın “Bişey Yapmalı” şarkısı düştü aklıma.
Şarkı 1996’da, Dört Renk albümünde yayımlanmış. Yani tam 30 yıl önce. Türkiye’nin faili meçhulleri, yolsuzlukları, siyasi kavgaları, derin devlet tartışmaları ve ekonomik sıkıntıları konuştuğu yıllar… Moğollar da dönüp memlekete bakmış ve birkaç cümleyle fotoğrafı çekmiş: “Birisi oy peşinde, öteki rant işinde…”
Otuz yıl geçmiş.
Telefonlarımız akıllanmış, arabalar değişmiş, gökdelenler yükselmiş, borsa cebimizdeki telefona girmiş. Ama şarkıyı bugün açıp dinleyince insanın içinden “Bunlar 1996’yı mı anlatıyor, 2026’yı mı?” diye sormak geliyor.
“Hileli terazi, han hamam arazi…”
Eskiden han hamam deniyormuş, şimdi fon deniyor, hisse deniyor, portföy deniyor. Kelimeler değişiyor ama insanın kafasındaki soru aynı kalıyor:
Bu terazinin bir kefesinde neden hep sıradan vatandaş var?
Adam maaşından üç kuruş artırıyor, çocuğunun geleceği için birikim yapıyor, parasını enflasyondan korumaya çalışıyor. Sonra bir sabah uyanıyor; borsada başka hikâyeler, başka ilişkiler, başka isimler konuşuluyor.
Biz de şaşırıyoruz. Sonra birkaç gün geçiyor. Başka bir haber geliyor. Onu konuşmaya başlıyoruz.
Belki bizim asıl problemimiz de burada. Çok çabuk şaşırıyor, çok çabuk kızıyor, daha da çabuk unutuyoruz.
Moğollar’ın 30 yıl önce söylediği “çalıp duran ziller uyandırmalı” sözü bu yüzden hâlâ insanın kulağına dokunuyor. Çünkü zil çalıyor aslında. Hem de yıllardır.
Bazen bir yolsuzluk haberiyle… Bazen bir adaletsizlikle… Bazen bir gencin umutsuzluğuyla… Bazen insanların çöpten yiyecek topladığı bir görüntüyle… Bazen de borsada ortaya saçılan ilişkilerle. Ama biz zili susturup tekrar uyumayı başarıyoruz.
Belki “bişey yapmak” dediğimiz şey de sandığımız kadar büyük değildir. Yanlışa yanlış demek, kendi tarafımız yaptığında da susmamak, hesap sormayı ayıp saymamak, olan bitene “beni ilgilendirmez” diye bakmamak… Çünkü mesele yalnızca borsa değil. Mesele, 30 yıl önce yazılmış bir şarkının bugün hâlâ bu kadar tanıdık gelmesi. Moğollar 1996’da söylemiş:
“İnsan insanım diyorsa, bişey yapmalı.”
Takvim 2026. Galiba hâlâ yapacak bişey var.
Bu hafta Moğollar – Bişey Yapmalıyı Uğur FM’de sık sık duyacaksınız. Sadece eski güzel bir şarkı diye dinlemeyin. Bu yaşımızla, gördüklerimizle, yaşadıklarımızla ve son günlerde olup bitenlerle birlikte dinleyin.
Sözlerinden biraz anlam çıkarmaya çalışın.
Çünkü bazı şarkılar eskimiyor.
Memleket, şarkının eskimesine izin vermiyor.
